Teologia to nauka, która pozwala rozumowi osoby wierzącej, oświetlonemu przez wiarę, zrozumieć lepiej prawdy objawione i ich konsekwencje dla ludzkiego istnienia. Fides quaerens intellectum (św. Anzelm) – na tym polega działalność teologiczna. Chodzi o wiarę szukającą zrozumienia nie tylko z ciekawości, lecz z miłości i szacunku do prawdy. Nie chodzi o dyskusje nad prawdami wiary, ale o szukanie racji, dlaczego wiara jest jaka jest. Jednak subiektywne niezrozumienie jakiejś prawdy wiary nie powinno nigdy powodować poddawania jej w wątpliwość.

     Wiara ma swój wymiar intelektualny. Teologia jest jego rozwinięciem. Wiara jest prosta i bogata zarazem. Obejmuje Credo, Sakramenty, życie codzienne....

Są dwie drogi poznawania świata takim, jakim widzi go Bóg: mistyka (droga intuicyjna, oparta na swoistym zjednoczeniu z Bogiem dzięki łasce) oraz teologia (droga racjonalna, oparta na metodycznym poznawaniu). Te dwie drogi się uzupełniają. Nie jest możliwa mistyka bez żadnej teologii ani teologia bez mistyki.

      Teologia nie jest działalnością prywatną teologa. To działalność Kościoła, służąca Kościołowi. Jednocześnie bycie teologiem nie jest funkcją eklezjalną.

     Teologia ma swoje granice. Nie może osiągnąć całkowitej znajomości prawdy o Bogu, bo ta przekracza możliwości poznawcze człowieka. Dlatego działalność teologiczna winna zostawiać w teologu pewien niedosyt, który z kolei pobudza do pokory i do dalszych studiów.

     Teologia nie jest czymś wyizolowanym, lecz będącym częścią wspólnoty i życia Kościoła. Wiara implikuje przynależność do jakiejś całości (indywidualizm, autonomia, niezależność teologów, to czasem formy przekroczenia przez nich swoich kompetencji). Każdy teolog otrzymał wiarę od jakiejś wspólnoty i jest powołany, by służyć wspólnocie.

      Do działalności teologicznej konieczny jest związek rozumu i wiary. Kościół zawsze bronił roli obu. Jednocześnie prawdy wiary nie dadzą się zmniejszyć do wymiarów pojemności rozumu człowieka. Trzecim czynnikiem działalności teologicznej jest język. Dla wyjaśnienia prawd wiary Kościół posługuje się terminami zaczerpniętymi z filozofii, takimi, które zapewniają konieczną precyzję w nazwaniu rzeczywistości nadprzyrodzonych. Objawienie nie zostało przekazane w jakimś innym języku, ale w języku proroków i natchnionych autorów. Ponieważ język ma swoje ograniczenia, teologia posługuje się analogią. To droga poznania, opierająca się na fakcie uczestniczenia bytów stworzonych w bycie nieskończonym, jakim jest Bóg. Pozwala to zastosować pewne terminy w odniesieniu do obydwu.

      Teologia jest nauką o Bogu. Przedmiotem teologii jest prawda o Bogu i zbawczej misji Chrystusa wobec ludzi. Teologia jest nauką teocentryczną. Oznacza to także, że poznajemy prawdę o Nim nie z punktu widzenia człowieka, ale Boga. Poznajemy obserwując Jego działanie poprzez naturę jak i łaskę. Teologia może i musi zajmować się też rzeczywistością ziemską, podporządkowując się następującym warunkom: czyni to, by wytłumaczyć ich ostateczny sens w świetle Ewangelii i by określić konsekwencje duchowe i moralne sensu życia człowieka.

      Teologia poza tym , że jest nauką, jest także mądrością. Stoi ponad zwyczajną  wiedzą. Spojrzenie teologii na rzeczywistość jest bardziej wnikliwe i głębokie niż spojrzenie filozoficzne lub naukowe, ponieważ  analizuje rzeczywistość dalej niż pozwalają zewnętrzne cechy. Teologia jest poznaniem rzeczywistości Boga i ludzi w perspektywie Pierwszej Przyczyny, czyli Boga. Widzi rzeczy w sposób pełny i sub specie aeternitatis. Stara się odkryć boski plan rzeczy i najgłębsze znaczenie każdego stworzenia, jakie zamierzył wobec niego Bóg. Poznaje nie tylko wewnętrzną strukturę bytu, ale jej powołanie do zbawienia. Teologia jest jakby tłumaczem Boga dla świata, działającym na podstawie Objawienia.