Moryń

Moryń jest małym miasteczkiem położonym nad jeziorem Morzycko na Pojezierzu Myśliborskim w południowej części województwa szczecińskiego. Już we wczesnym średniowieczu nad jeziorem istniał gród, który w 1263 r. został opanowany przez Banderburczyków.
Prawa miejskie Moryń otrzymał przed rokiem 1306. W latach 1402-54 należał do Krzyżaków. Moryń nigdy nie rozwinął się w duże i znaczące miasto. Mieszkańcy żyli głównie z pracy na roli, hodowli bydła, handlu i rzemiosła. Do 1945 r. miasto było w Brandenburgii, jego niemiecka nazwa brzmiała Mohrin.
Moryń nie był zniszczony podczas II wojny światowej. Układ urbanistyczny i architektura zachowały swój zabytkowy charakter. Stare miasto ma kształt półkola o średnicy ok. 300 m i jest otoczone kamiennym murem z półotwartymi basztami z XIII wieku w całości zachowanym. Bramy rozebrano na początku XIX wieku. Zabudowa wewnątrz murów jest w większości stara. Są to głównie parterowe domy pochodzące z XVIII i XIX wieku. Część z nich zbudowana jest z muru pruskiego. Przy rynku stoi ratusz.
Najcenniejszym zabytkiem jest kamienny romańsko-gotycki kościół z XIII wieku. Jest jedną z najstarszych świątyń na terenie Pomorza Zachodniego. Wzniesiony w całości z ciosów granitowych ma rzadko spotykaną na Pomorzu formę trzynawowej bazyliki z transeptem i wieżą z przejazdem na osi północ-południe. Romańska tradycja, do której nawiązał budowniczy bazyliki, jest tu, jak nigdzie indziej, w pełni wyczuwalna. Klimat średniowiecza panuje też w mrocznym wnętrzu rozświetlonym wąskimi okienkami, o ścianach przeprutych potężnymi arkadami, z reliktami zdobiących je polichromii i kamienną średniowieczną mensą.
Kościół jest budowlą złożoną powstałą w wyniku dwóch średniowiecznych faz budowlanych. Najstarszą częścią jest prostokątne prezbiterium i dwa ramiona transeptu ze ścianami szczytowymi. Charakterystycznymi motywami podziałów tych elewacji są rozety i liczne, zakończone ostrymi łukami, blendy. W ścianie wschodniej motyw trzech wąskich okien symbolizujących Trójcę świętą. Ta część świątyni zbudowana została w latach 1263-65, najprawdopodobniej z fundacji księcia Bamima I, który oddał ją pod opiekę sprowadzonym z Paryża mnichom z zakonu Wiktorynów reguły św. Augustyna.
