Gdy 30 listopada 2016 Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało propozycję siatki godzin dla nowego czteroletniego liceum i gdy wreszcie, po chwili intensywnego wpatrywania się w ten dokument, udało mi się gdzieś w przypisie do tzw. „ramowego planu nauczania” wypatrzeć język łaciński, długo przecierałam oczy ze zdumienia. Dobrze znając warunki, w jakich język łaciński jest obecnie nauczany w polskich szkołach (tak bardzo przecież nielicznych!), od razu zrozumiałam, że – jeśli ministerialna propozycja zostanie zaakceptowana w takim kształcie – po roku 2019 łacina zostanie całkowicie wykorzen…

Marek Porcjusz Katon, rzymski mąż stanu i zwykły rolnik ( Katechizm Katona, 18 VIII 2011) w poradniku dla syna Marka zapisał prawdziwie rewolucyjne na owe czasy zasady – Ucz się i czytaj książki ! (Litteras disce ! Libros lege!). Inny wielki polityk rzymski Marek Tulliusz Cyceron również w podręczniku napisanym dla syna zwracał uwagę na rolę wykształcenia, mądrych nauczycieli oraz samokształcenie. Myśl, którą wyraził w jednej ze swych słynnych mów, o tym, że nauka jest prawdziwą i trwałą ozdobą człowieka, miała niezwykły wpływ nie tylko na wybór drogi edukacyjnej młodego Rzymianina. Zgodnie z …

Literatura starożytna zarówno grecka jak i rzymska pozostawiła nam wiele żywotów sławnych ludzi. Można zaryzykować twierdzenie , że biografia była jednym z najpopularniejszych gatunków literackich starożytności – Żywoty sławnych mężów – Vitae virorum illustrium. Czytano je dla przykładu i ku przestrodze. Były swoistymi podręcznikami, w których znajdowano wzory do naśladowania ale też ostrzeżenia przed nierozważnym działaniem. Marek Porcjusz Katon rzymski polityk, mówca i pisarz przełomu trzeciego i drugiego wieku przed Chrystusem był postacią często przedstawianą przez historyków i biografów. …

Ta fundamentalna zasada –Dobro rzeczypospolitej niech będzie najwyższym prawem - odwołująca się do powinności obywateli wobec państwa, została zapisana w starym rzymskim prawie XII tablic. Rzymianie znali ją na pamięć, jako że dokument ten, jeden z pierwszych zabytków pisanych języka łacińskiego, był w państwie potomków Romulusa przedmiotem powszechnej nauki w szkole. U schyłku rzymskiej republiki w I w p.n.e. podkreślał jej znaczenie wielki mąż stanu , filozof i mówca Marek Tulliusz Cyceron. W czasach renesansu, dzięki wielu wybitnym pisarzom i znawcom pism Cycerona, a w Polsce dzięki Andrze…

Marek Tulliusz Cyceron – urodzony w I w p n e w Arpinum rzymski mówca, filozof i mąż stanu. Ten najwybitniejszy przedstawiciel rzymskiej prozy i obrońca republiki był natchnieniem nie tylko dla twórców starożytności. Jego dzieła filozoficzne, retoryczne, listy - a nawet drobna twórczość poetycka - były i są wzorem dla wielu twórców. Renesans to właściwie odrodzenie Cycerona. Pisać, przemawiać, prowadzić dysputy filozoficzne tak jak Cyceron – to było marzenie i wzór wykształconego obywatela. Do popularności pisarza w czasach humanizmu przyczynił się wybitnie Petrarka. Poeta uważał mistrza z Arp…

Przykłady greckie studiujcie i dniem i nocą – taka jest treść łacińskiego cytatu w tytule – wyjętego ze „Sztuki poetyckiej” - Horacego. Rzymski poeta, którego twórczość wyrasta z greckich korzeni, wiedział dobrze, jakimi fachowcami w dziedzinie literatury byli Grecy. Oczywiście przede wszystkim mistrzem był Homer. Tradycję czerpania z Homera przejęliśmy od starożytnych w stopniu większym, niż mogłoby się nam wydawać. Jakiś przykład ? No cóż sięgnijmy po flagowe dzieło naszej narodowej literatury - „Pana Tadeusza”. Autor - wykształcony w Uniwersytecie Wileńskim pod okiem filologa klasycznego E…

Imię Homera kojarzone jest najczęściej ze słownikowym hasłem i szkolną lekturą, którą dzisiaj czyta raczej niewielu. Kilka lat temu z wielkim rozmachem sfilmowano niezwykłą historię spod Troi opowiedzianą prawie dwa tysiące lat temu przez Homera. Ale film, mimo że ukazywał - sceny bitewne, pojedynki, przygody i losy bohaterów, niewiele miał wspólnego z duchem poematu homerowego, choć trzeba przyznać, dostarczył odbiorcom wielu wrażeń. Odpowiedzi na pytanie - po co czytać Homera? - trzeba szukać mimo wszystko w tekście dzieła, a właściwie dwu dzieł w Iliadzie i Odysei , które wraz z Biblią nal…

Dzisiaj wszyscy dobrze wiemy, ileż to kontrowersji wywołują napisy - popularnie nazwane graffiti. I choć niektóre z nich uznać możemy za interesującą formę aktywności twórczej, czy nawet sztuki malarskiej - to trzeba przyznać , że zjawisko to, najczęściej uważane za wandalizm, jest szczególnie uciążliwe dla służb porządkowych. Ale jak wiadomo, choćby z odkryć archeologów, nie jest ono też niczym nowym. Rozpoczęte w końcu XVIII wieku i trwające do dzisiaj badania w Herkulanum i Pompejach potwierdzają, ze mieszkańcy tych dwu ekskluzywnych w końcu rzymskich kurortów dobrze wiedzieli , ze napisy …

Jeśli chcemy zapoznać się z wspólną dla Europy tradycją językową, posługiwać się obco brzmiącymi słowami, samodzielnie poszukiwać znaczeń, pojęć, terminów czy zwrotów oraz umiejętnie je wyjaśnić – co tu dużo mówić - powinniśmy przynajmniej trochę znać łacinę. Dlaczego? Można powiedzieć, że linqua latina jest dzisiaj czymś w rodzju biletu, klucza, czy też pin-codu a nawet karty kredytowej. Zintegrowanym urządzeniem, dzięki któremu możemy podróżować, otwierać zamki, korzystać z urządzeń, wypłacać pieniądze. Innymi słowy - znając ten tajemniczy szyfr możemy się przemieszczać w przeszłość i swobod…

"Jest oczywiste, że telegraf, kolej, telefon, namiętne badania naukowe, kongresy , wystawy więcej uczyniły dla pokoju aniżeli wszystkie traktaty i konwencje dyplomatyczne. Mam nadzieję, że lekkoatletyka uczyni jeszcze więcej ". W 1896 roku, na otwarciu pierwszej nowożytnej Olimpiady, Pierre de Cubertain wypowiedział przytoczone wyżej słowa. Oto w wieku pary i elektryczności powstawała na nowo idea szlachetnych zmagań sportowych, zrodzona z ducha rywalizacji starożytnych Greków. Dzisiaj, kiedy na ekranach telewizorów możemy niemal przez kilkanaście godzin dziennie śledzić zmagania współczesnyc…

Już samo słowo łacina budzi dzisiaj grozę. Często kojarzone jest z pełnym zawiłych reguł, i trudnych słów językiem, którego w pocie czoła uczyli się nasi dziadkowie. Dzisiaj taka wiedza została uznana, niemal powszechnie, za nieprzydatną. Podaje się uzasadnienie, że nie warto marnować czasu, którego i tak nam ciągle brakuje, na naukę języka, którym już nikt nie mówi? Dlatego też, żeby zbytnio nie obciążać młodych ludzi i uchronić ich od nadmiaru zmartwień jak też pracy, uznano, że tego języka mogą się uczyć tylko wybrani – nieliczni i niegroźni entuzjaści. W szkole pogardliwie nazywani kujo…