Ślimak winniczek (foto 1) jest znanym mięczakiem m.in. dlatego, że to największy ślimak skorupowy żyjący w Polsce oraz dlatego, że jest ślimakiem jadalnym(choć nie jest  to powszechną praktyką w naszym kraju). Winniczki spotykamy w sadach i ogrodach, gdzie żerują zjadając zielone części roślin. Szczególnie wiele okazów spotkamy w deszczowe i pochmurne dni.

Jednak mięczaki to bardzo liczna grupa organizmów bezkręgowych, do których współcześnie należą rozliczne ślimaki, małże, głowonogi i inne. Mięczaki żyją zarówno w środowisku wodnym, jak i lądowym, ale większość z nich to organizmy wodne zamieszkujące przeważnie wody  morskie o wysokim stopniu zasolenia.

Bardzo starą ewolucyjnie i niezwykłą grupą mięczaków są głowonogi, które mają swoją reprezentację zarówno w faunie kopalnej (amonity), jak i żyjącej współcześnie (kałamarnice, mątwy, ośmiornice, łodziki). W budowie zewnętrznej wyraźnie wyodrębniona jest głowa, z której wyrasta wiele ramion. Ze względu na centralizację układu nerwowego głowonogi są najbardziej inteligentnymi i najwyżej uorganizowanymi mięczakami, które wykazują zdolność uczenia się oraz szereg złożonych form zachowań łącznie ze współdziałaniem w grupie!

Głowonogi są sprawnymi drapieżnikami. Dzięki rozwinięciu układu nerwowego i narządów zmysłów (oczy przypominające w budowie oczy kręgowców, zdolne do akomodacji) głowonogi są w stanie szybko reagować, szybko pływać na zasadzie odrzutu i błyskawicznie chwytać ofiarę za pomocą ramion wyposażonych w przyssawki lub inne narządy czepne.

Niektóre głowonogi znane są smakoszom tzw. owoców morza, do których należą oprócz krewetek i małży, ośmiornice (foto 2) i kalmary.

Niektóre głowonogi mają zdolność wydzielania czarnej jak atrament wydzieliny (tzw. sepia). W momencie zagrożenia z worka czernidłowego wyrzucana jest czarna wydzielina w celu zdezorientowania przeciwnika. Mechanizm wydzielania sepii jest dobrze rozwinięty u mątw, kałamarnic i niektórych ośmiornic. Zjawisko to ludzie wykorzystywali już od XVIII w. pobierając ciemną wydzielinę do wyrobu atramentu.

Większość współczesnych głowonogów posiada muszlę wewnętrzną otoczoną przez ciało. Jedynymi głowonogami, które mają typową muszlę zewnętrzną są łodziki (foto 3). W przeszłych epokach geologicznych łodziki były dominującymi bezkręgowcami mórz. Obecnie żyje sześć gatunków łodzików, głównie w Oceanie Indyjskim i Spokojnym.

Łodziki nazywamy żywymi skamieniałościami, ponieważ pojawiły się na Ziemi 550 mln lat temu i przetrwały w mało zmienionej postaci do czasów współczesnych. Muszla łodzika zbudowana jest z wielu komór, ale zamieszkała przez zwierzę jest tylko komora zewnętrzna i jednocześnie największa. Pozostałe komory połączone są ze sobą tzw. syfonem (specjalna rurka) i pełnią rolę pływaka. Łodzik reguluje głębokość swojego zanurzenia wypełniając gazem odpowiednią liczbę komór.

W taki sposób zbudowane były również nieżyjące już amonity (foto 4), których dobrze zachowane ślady spotykamy w skałach wapiennych Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Górach Świętokrzyskich i innych miejscach w Polsce i na świecie.