ONZ ogłosiło rok 2010 Międzynarodowym Rokiem Różnorodności Biologicznej. Podejmowane w tym roku rozliczne inicjatywy związane z tą tematyką mają służyć podniesieniu świadomości znaczenia różnorodności biologicznej dla dobrostanu ludzi oraz powstrzymanie aktualnej tendencji zmniejszania się liczby gatunków na Ziemi.

Pojęcie różnorodności biologicznej pojawiło się po raz pierwszy w Konwencji o różnorodności biologicznej ogłoszonej podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 roku i dotyczy bogactwa i ochrony puli genowej, bogactwa gatunkowego i różnorodności ekosystemów.

Ochrona różnorodności gatunkowej stała się obecnie palącym problemem w skali globalnej, ze względu na rosnącą liczbę zanikających gatunków. W historii życia na Ziemi zawsze istniało zjawisko wymierania gatunków oraz pojawiania się nowych na skutek nieustannych zmian zachodzących w środowisku. Jednak zmiany te, za wyjątkiem wielkich katastrof, zachodziły stosunkowo wolno, co wpływało na mniejsze tempo wymierania gatunków. Dzięki dużemu zróżnicowaniu gatunkowemu w przyrodzie możliwe było przetrwanie przynamniej niektórych gatunków, bardziej odpornych na jakiś czynnik i zdolnych do przekazania następnym pokoleniom cech warunkujących przetrwanie gatunku oraz istnienie ekosystemu. Takiej szansy nie mają uprawy czy lasy monokulturowe, które zaatakowane przez drobnoustroje czy pasożyty skazane są na zagładę. Przyroda wciąż dąży do istnienia różnorodności (fot.1 - Łąki), aby zwiększyć prawdopodobieństwo przetrwania gatunku w wypadku następnej zmiany w środowisku. Obecne przekształcenia środowiska przyrodniczego spowodowane przede wszystkim działalnością człowieka dzieją się tak szybko i na tak dużą skalę, że wymieranie gatunków przybiera tempo niebezpieczne dla zachowania równowagi w przyrodzie.

Zagrożenia

Wymieranie gatunków związane jest najczęściej z zanikaniem ich naturalnych siedlisk, wprowadzaniem do środowiska gatunków pochodzących z innych rejonów geograficznych, które wypierają gatunki rodzime oraz bezpośrednim niszczeniem osobników (zabijanie przez kłusowników, nadmierne eksploatowanie łowisk ryb, tępienie gatunków postrzeganych jako niepożądane). Zjawiskiem najgroźniejszym dla bioróżnorodności jest zanikanie siedlisk organizmów spowodowane m.in. rozwojem sieci dróg, urbanizacją, eutrofizacją wód, osuszaniem terenów podmokłych, skażeniem gleb, tworzeniem upraw monokulturowych i in. Obecność i skala tych problemów związana jest z różnymi czynnikami m.in. wzrastającą konsumpcją, zmianami w gospodarce, opóźnieniami we wdrażaniu technologii przyjaznych dla środowiska, ale także niską świadomością ekologiczną społeczeństw.

Dlaczego należy chronić?