Myśl na dziś
« styczeń 2010 »
MoTuWeThFrSaSu
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
26
27
31

Wszyscy wiedzą, że czegoś nie da się zrobić i wtedy przychodzi ten, który nie wie, że się nie da, i on to robi.

visit counter for blogspot

Co wpłynęło na dzisiejsze rozmieszczenie organizmów na Ziemi?

 Organizmy zasiedliły wszystkie środowiska na Ziemi, nawet te które wydają się nam nieprzyjazne. W każdym jednak przypadku środowisko zaspokaja wymagania życiowe organizmu, uwarunkowane ewolucyjnymi procesami przystosowawczymi gatunku.

Środowiska Ziemi nie zostały zasiedlone przez organizmy żywe w sposób ciągły i równomierny, o czym możemy przekonać się analizując mapy przedstawiające zasięgi występowania poszczególnych gatunków. Zasięgi gatunków zostały ukształtowane przez szereg czynników typu historycznego lub ekologicznego, które spowodowały iż organizmy zamieszkują obszary Ziemi w różny, ale jednocześnie nieprzypadkowy sposób.

Na dzisiejszy obraz rozmieszczenia organizmów na Ziemi wpłynął układ lądów, mórz i stref klimatycznych w czasie całej historii Ziemi. Czynniki historyczne takie jak: zmiany klimatu Ziemi, ruchy kontynentów czy wypiętrzanie się gór ułatwiały lub uniemożliwiały przemieszczanie się organizmów. Szczególnie specyficzny rodzaj fauny i flory spotyka się na terenach takich jak wyspy Galapagos, Nowa Zelandia, Madagaskar, czy wysokie góry. Dzięki oddzieleniu wyspy od lądu czy terenów płaskich górami spełniającymi rolę naturalnej bariery geograficznej w rozprzestrzenianiu się roślin i zwierząt, w składzie organizmów na izolowanych obszarach nastąpiły duże różnice polegające na zachowaniu się endemitów czyli unikalnych gatunków niespotykanych nigdzie indziej. Unikalność organizmów bytujących w izolacji polega m.in na zachowaniu się starych form grupy systematycznej jak np. ssaki składające jaja czyli australijskie dziobaki. Unikalność ta może również polegać na zachowaniu się gatunku reliktowego np. reprezentującego florę czy faunę minionych epok. W tym drugim przypadku chodzi o przetrwanie gatunku w enklawie lub odcięciu od głównego zasięgu, w silnie ograniczonej liczebności, czy na niewielkim obszarze. Przykładem roślin reliktowych będących pozostałością okresu lodowcowego są: spotykany w Tatrach dębik ośmiopłatkowy (foto). Z kolei reliktem kserotermicznym, charakterystycznym dla flory okresu ocieplenia klimatu pomiędzy zlodowaceniami należy miłek wiosenny rosnący na Wyżynie Lubelskiej i w Małopolsce.

 

Do innych czynników wpływających na charakter zasięgu gatunku należą czynniki ekologiczne takie jak: swoiste zdolności organizmu do adaptacji w środowisku oraz czynniki zewnętrzne, takie jak: klimat (temperatura, opady, wiatry), ukształtowanie terenu, rodzaj gleby, dostępność do wody i pożywienia, a także działalność człowieka. Organizm może tolerować dużą zmienność warunków w obrębie kilku czynników, temperatury, czy pH gleby, ale jednocześnie może być bardzo wrażliwy na inny wybrany czynnik np. potrzebuje do życia czystej wody jak pstrąg potokowy. Brak tolerancji na jakiś czynnik sprawia, że tenże parametr stanowi barierę w rozprzestrzenianiu się gatunku na obszary pozbawione optymalnych wartości dla czynnika ograniczającego.

Możemy zastanawiać się dlaczego niektóre organizmy np. mucha domowa, orlica pospolita czy wróbel spotykane są niemalże na całym świecie, a inne np. welwiczia przedziwna (foto), kangur, żółw błotny czy panda wielka - występują tylko na wybranych obszarach Ziemi. Organizmy o dużych, często ciągłych zasięgach występowania to tzw. organizmy kosmopolityczne charakteryzujące się dużą tolerancją wobec wszystkich parametrów środowiska tzn. mogą bytować w środowisku o zróżnicowanych warunkach, z dużymi wahaniami czynników zewnętrznych, a dodatkowo łatwo rozprzestrzeniają się. Mogą to być organizmy o małych rozmiarach, aktywnie latające lub wyposażone w aparaty czepne, ułatwiające bierny transport. Przykładem organizmu, który jest w stanie żyć w środowiskach diametralnie różnych jest puszczyk spotykany zarówno w lasach, jak i wielkich miastach.