Średniowiecze okresem fundamentalnych zmian społecznych i szybkiego rozwoju godpodarczego

Historia -

Średniowiecze zerwało z podziałem społecznym starożytności; z podziałem na ludzi wolnych i niewolników, grup o zupełnie innej sytuacji i pozycji. Począwszy od X-XI w. ukształtował się zupełnie inny podział, powiązany z funkcjami, jakie wykonywały dla dobra ogólnego, poszczególne odłamy.

Nastąpiło wyodrębnienie trzech grup:

  • Pierwsza kategoria to ludzie modlitwy „Oratores”, duchowni, pośrednicy pomiędzy Bogiem a światem, zabezpieczający los ludzki tutaj na ziemi i po śmierci w pozamaterialnej rzeczywistości.
  • Druga kategoria to ludzie walki „Bellatores”, czynnik zapewniający ład i porządek. Byli nimi rycerze, grupa o uprzywilejowanej pozycji.
  • Trzecia kategoria, najliczniejsza to ludzie pracy „Laborantes” zamieszkujący tereny wiejskie i miasta.

W średniowieczu dominował system wielkiej własności ziemskiej w gospodarce zaś w obrębie społecznym system feudalno-senioralny. Przyjęto zasadę „Primogenitury” tj dziedziczenia tylko przez najstarszego syna, co powodowało brak rozdrobnienia majątku i w konsekwencji większą produkcję produktów rolnych. Wyróżnikiem średniowiecza była także ścisła hierarchia każdy miał swojego pana”. W odróżnieniu od antycznego niewolnictwa senior był protektorem i opiekunem lennika, spisywano także umowę z wyszczególnionymi zobowiązaniami.

Konsekwencją tych procesów było zwiększenie areału zbóż i innych upraw,rozwój hodowli zwierząt, rozwój sieci młynów. W efekcie ustały klęski głodu, co spowodowało szybki wzrost populacji. W ciągu dwóch stuleci (XI-XII w.) zwiekszyła się przeszło dwukrotnie liczba ludności. Przykładowo w Anglii 1,5 mln- 3,7 mln,Włochy 5 mln-10 mln, Francja 6 mln-15 mln. Niektórzy historycy twierdzą ,że była to rewolucja rolna. Nastapił również dynamiczny rozwój handlu międzynarodowego i lokalnego. Rozwijały się miasta włoskie (Wenecja, Genua, Mediolan), na północy Europy powstał Związek Hanzy. Na terenie Italii oraz Flandri rozwijał się przemysł tekstylny, metalurgiczny. W Europie zach. w 1000 r. circa 30 miast liczyło powyżej 5 tys. mieszkaoców. Dwieście lat później ich liczba wzrosła do 130. Najwiekszym miastem w średniowieczu był Paryż 300 tys., ponad 100 tysięcznymi miastami były Wenecja, Genua, Mediolan, Florencja. Już miasta liczące powyżej 20 tysięcy były zaliczane do miast dużych.

W średniowieczu gospodarka stawała się coraz bardziej efektywna, pogłębiły się też procesy urbanizacyjne, chociaż nadal na wsi zamieszkiwało ok. 90% ludności.

Irena Kępa