Rycerstwo

Historia -

Cechą charakterystyczną dla średniowiecza jest istnienie wyodrębnionej grupy rycerzy.

Można ją zdefiniować jako warstwę wojowników zaliczanych do elity społecznej. Przyjmowali oni obowiązki służby wojskowej na rzecz monarchy czy księcia to jest tzw. seniora. Przygotowanie do rzemiosła wojennego wraz z wyposażeniem wymagało stałych, znacznych środków materialnych. W związku z tym senior nadawał rycerzom beneficjum czyli dobra ziemskie. Już od wczesnego średniowiecza, od X/XI wieku tworzyło odrębną grupę z własnym stylem życia, zwyczajami (pasowanie na rycerza, turnieje rycerskie), techniką wojenną.

Ceremoniał pasowania na rycerza wyglądał następująco. Rycerz klęczał u stóp seniora, zaś pan feudalny uderzał mieczem w jego prawe ramię. Później rycerz otrzymywał tarczę z wizerunkiem herbowym i proporczyk także z herbem. Sprawdzianem umiejętności rycerskich były turnieje, a zwycięstwa na tych turniejach były dedykowane wybrance serca. Białogłowy, oczywiście, pilnie obserwowały poczynania - na zamkowym dziedzińcu - swojego rycerza.

W XII wieku w kręgu literatury dworskiej, głównie francuskiej, ukształtował się wzorzec idealnego rycerza wsławiony przez epikę rycerską. Winien więc walczyć w obronie wiary (krucjaty), sprawiedliwości i pokoju, opiekować się słabszymi. Prowadzenie zaś wojen służyło sprawdzeniu ich umiejętności i cnót rycerskich.

Bohaterskie czyny i cnoty rycerskie opiewały tzw. chansons de gestes czyli poematy epickie przedstawiane przez wędrownych „opowiadaczy” – truwerów. Opowieści i legendy rycerskie krążyły po gospodach i dworach, były opowiadane podczas biesiad i przy obozowych ogniskach. Z czasem zostały one zapisane w formie poetyckiej. Przeznaczone były dla odbiorcy nie znającego łaciny, dlatego też były zapisywane w językach ludowych: francuskim, kastylijskim, niemieckim.

Do najsłynniejszych poematów zalicza się „Pieśń o Rolandzie” – „Chansons de Roland” z XI wieku, nawiązuje do klęski Karola Wielkiego w bitwie z Saracenami w wąwozie Ronceveaux. W bitwie tej zginął margrabia Marchii Bretooskiej, Roland. Drugim słynnym bohaterem epiki rycerskiej był Rodrigo Diaz de Vivar, zwany Cydem, rycerz kastylijski, uczestnik walk z muzułmanami, zdobywca Walencji.

W późniejszych wiekach rycerstwo przekształciło się w szlachtę; zanikł też etos i styl życia właściwy dla tej grupy.

Irena Kępa