Muzyka w rozwoju dziecka

Wychowanie dzieci -

Muzyka towarzyszy człowiekowi od zawsze i zajmuje w jego życiu miejsce szczególne. Wzbudza emocje, pobudza potrzeby estetyczne i poznawcze. Dociera do podświadomości, działa na procesy fizjologiczne - na funkcje wegetatywne i motoryczne. Od dawna doceniano właściwości terapeutyczne muzyki. Muzyka łączy i jednoczy ludzi, jest odczuwalna dla każdego, bez względu na to, jaki jest jego język ojczysty.

Zajęcia muzyczne bardzo korzystnie wpływają na rozwój fizyczny dziecka. Ćwiczenia głosowe i oddechowe rozwijają aparat oddechowy: płuca, krtań, struny głosowe, usprawniają aparat mowy. Podczas klaskania, stukania, uderzania o kolana, pstrykania, podczas gry na instrumentach kształtuje się motoryka. To właśnie muzyka nadaje tempo ruchom, przyczyniając się w ten sposób do ich usprawnienia. Dzieci wykonują je bez napięcia i przymusu. Rozwój fizyczny- siła, szybkość, wytrzymałość i koordynacja ruchowa, dzięki rozwojowi centralnego układu ruchowego dokonuje się podczas zabaw i tańców.

Rozwój umysłowy u dzieci stymulowany jest dzięki usprawnieniu procesów poznawczych i myślenia. Koncentracja uwagi i gotowości słuchowej, spostrzeganie i zapamiętywanie, porównywanie, abstrahowanie, analizowanie, uogólnianie to czynności umysłowe towarzyszące aktywności muzycznej dzieci. Muzyka jest dla dziecka abstrakcyjnym materiałem do operacji myślowych. Koncentracja uwagi na materiale muzycznym, obserwacja przebiegów dźwiękowych, pamiętanie fragmentów, które już przebrzmiały, porównywanie ich ze sobą, klasyfikowanie jako takich samych, podobnych, kontrastowych to czynności umysłowe, które mają znaczenie dla rozwoju spostrzegawczości, uwagi, pamięci. Kontakt z muzyką rozwija aktywną i twórczą wyobraźnię. Dziecko słucha muzyki „obrazami i opowiadaniami”. „Zadania stawiane dziecku mają pobudzać myślenie twórcze, oddalając umysł dziecka od schematów i typowości. Improwizacje muzyczne angażują wyobraźnię, aktywizują myślenie, w tym również myślenie symboliczne. W trakcie zajęć muzycznych wdrażamy dziecko do sztuki myślenia dyskursywnego, co pomaga mu w rozwiązywaniu zadań tekstowych, dostrzeganiu zależności liczbowych, obliczaniu wartości rytmicznych, rozwijaniu myślenia w oparciu o zbiory liczb, zbiory dźwięków. Szczególnego znaczenia nabiera w takiej sytuacji prawo transferu, czyli przenoszenia sprawności umysłowych z jednych przedmiotów na inne”1

Muzyka ma wpływ na wzbogacanie słownictwa dziecka, kształtowanie pamięci, wdrażanie do poprawnych wypowiedzi, ćwiczenie poprawnej dykcji, intonacji i dźwięczności mowy, melodyki głosu, rytmiczności utworów wierszowanych. Pomaga zbudować zdrowe relacje międzyludzkie, a śpiewanie w zespole rozwija odpowiedzialność, ułatwia współpracę w grupie w innych dziedzinach.

„Muzyka zadziwia matematyczną wprost ścisłością i logiką budowy, a równocześnie pociąga zmiennością, swobodą, niewyczerpaną barwnością rytmiczną i brzmieniową. Wyrabia zdolność analitycznego i jednocześnie syntetycznego postrzegania zjawisk dźwiękowych. Trójdźwięk słyszymy jako strukturę brzmieniową, jako całość, a równocześnie słyszymy poszczególne jego elementy, dźwięki składowe akordu. Uczymy się więc równoczesnego spostrzegania i różnicowania wysokości dźwięków, ich stosunków, wartości czasowych przebiegu muzycznego, wreszcie barwy i dynamiki. Wyrabia to umiejętność dzielenia uwagi, tego podstawowego elementu rozwoju myślenia. Czytanie nut to myślenie sprzężone bezpośrednio z działaniem-śpiewem czy grą, oparte na pamięci słuchowej, czuciowo – ruchowej i specyficznej „pamięci emocjonalnej”. W procesie wychowania muzycznego występują więc nierozłącznie i współzależnie elementy o charakterze kontemplacyjnym – sensoryczne (spostrzeganie), intelektualne (poznanie, myślenie) i emocjonalne (przeżywanie) - obok elementów o charakterze aktywnym, np. działalność artystyczna (śpiew i gra).”2

Tak więc wychowanie muzyczne dziecka wpływa nie tylko na rozwój zainteresowań muzycznych, kształcenie muzykalności, rozwój fizyczny i umysłowy, ale przede wszystkim na kształtowanie osobowości człowieka. Realizacja powyższych zadań powinna przebiegać poprzez czynne uprawianie muzyki takie jak śpiew, ruch przy muzyce, grę na instrumencie, słuchanie muzyki (odtwarzanej i na żywo) a także tworzenie muzyki. Należy pamiętać, że nawyk obcowania z muzyką rozwinięty w młodości usposobi dorosłego już człowieka do gotowości jej odbioru.

Opracowała Katarzyna Dzięcioł

1 W. Sacher: Wczesnoszkolna edukacja muzyczna, Kraków 1997, s.35

2 J.K. Lasocki, J. Powroźniak, Wychowanie muzyczne w szkole, Kraków 1970,s.38

źródło zdjęcia: http://www.pregnancyihub.com/music-and-kids/