Gdzie szukać aktów prawnych?

Prawo -

Ponizszym artykułem rozpoczynamy cykl przydatnych w życiu codziennym informacji z różnych gałęzi prawa.

Pomysł umieszczania na naszej stronie tego typu artykułów powstał na skutek doświadczeń i trudności jakie sprawia, w szczególności nieprawnikom, poruszanie się w stale powiększającym się gąszczu przepisów i regulacji.

Chcemy wyraźnie podkreślić, że materiały zamieszczone na naszej stronie nie mają charakteru porady prawnej, lecz mają na celu jedynie przekazanie podstawowych i ogólnych informacji o obowiązującym stanie prawnym. Zapewniamy jednocześnie, że dołożymy wszelkiej staranności, aby przekazywane Wam informacje były aktualne i przydatne jak najszerszej grupie odwiedzających nas Czytelniczek. Portal nie prowadzi indywidualnych porad prawnych, ale będziemy wdzięczni za sugestie, o czym warto napisać oraz ocenę przydatności prezentowanych materiałów.

Dzisiejszy, wstępny artykuł chcielibyśmy poświęcić przekazaniu informacji, gdzie szukać aktów prawnych (np. ustaw, rozporządzeń) oraz wskazaniu podmiotów świadczących pomoc prawną, także nieodpłatnie.

Gdzie szukać aktów prawnych?

Zdarzają się sytuacje, w których każda z nas potrzebuje zajrzeć do ustawy lub rozporządzenia np. w sytuacji powołania przepisów bez ich treści w decyzji administracyjnej. Z uwagi na częste zmiany stanu prawnego, należy szczególną uwagę zwracać, aby tekst, z którego korzystamy był aktualny tj. uwzględniał wszystkie obowiązujące zmiany. Oficjalnym publikatorem jest Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, w którym obowiązkowo publikowane są najistotniejsze z punktu widzenia obywateli akty prawne powszechnie obowiązujące tj. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, ustawy i rozporządzenia. Akty prawa miejscowego (także powszechnie obowiązujące, ale na danym terenie) publikowane są w wojewódzkich dziennikach urzędowych. Ponadto, przepisy porządkowe ogłasza się w sposób zwyczajowo przyjęty na danym terenie oraz w środkach masowego przekazu. Dzienniki urzędowe oraz zbiory prawa miejscowego udostępniane są nieodpłatnie poprzez środki komunikacji elektronicznej.

Podręczną, łatwo dostępną wyszukiwarkę aktów prawnych, choć nie będącą źródłem oficjalnym, stanowi Internetowy System Aktów Prawnych, dostępny przez stronę internetową Sejmu www.isap.sejm.gov.pl Zaletą tej wyszukiwarki jest prezentowanie ustaw i rozporządzeń w wersji jednolitej, czyli uwzględniającej wszystkie zmiany.

Z uwagi na członkostwo Polski w Unii Europejskiej warto wskazać, że wiążące nas przepisy, w szczególności rozporządzenia unijne, publikowane są w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, który udostępniany jest w języku polskim nieodpłatnie przez terenowe organy administracji rządowej. Wersja elektroniczna aktów unijnych, także w języku polskim, dostępna jest na stronie Portalu Unii Europejskiej www.europa.eu

Profesjonalne podmioty świadczące pomoc prawną

Świadczeniem profesjonalnej pomocy prawnej, w szczególności udzielaniem porad prawnych, sporządzaniem opinii, przygotowywaniem umów, występowaniem przed sądami lub urzędami zajmują się adwokaci oraz radcowie prawni. Różnica w zakresie wykonywania zawodu pomiędzy tymi korporacjami polega na tym, że radcowie prawni nie mogą występować jako obrońcy w postępowaniach karnych oraz w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe. Usługi doradcze świadczą również doradcy prawni, czyli absolwenci wydziałów prawa, nie będący adwokatami lub radcami prawnymi, ani też aplikantami. Doradcy tacy nie mogą jednak występować w naszym imieniu przed sądami.

Dodatkowo, w zakresie prawa podatkowego, oprócz adwokatów, radców prawnych i biegłych rewidentów, porad udzielają doradcy podatkowi. Istotną korporację, z uwagi na przymiot osób zaufania publicznego, stanowią notariusze, których zadaniem jest wykonywanie czynności notarialnych (m.in. sporządzanie aktów notarialnych oraz poświadczeń). Warto podkreślić, że dla ważności niektórych czynności, w szczególności sprzedaży nieruchomości, dokonanie ich w formie aktu notarialnego jest konieczne.

Dostęp do profesjonalnych usług prawniczych w Polsce, ze statystycznego punktu widzenia, nie jest trudniejszy niż w innych krajach europejskich – 1 prawnik przypada na ok. 700 mieszkańców. Pomimo ograniczenia możliwości reklamowania swych usług przez prawników, znalezienie prawnika specjalizującego się w interesującej nas gałęzi prawa nie nastręcza trudności, w szczególności w dużych miastach. Znacznie gorzej możliwość taka rysuje się w małych miejscowościach i na wsiach, których mieszkańcy często są faktycznie zmuszeni do skorzystania z usług jedynego prawnika w okolicy bądź udania się do większego miasta. Bogatym źródłem informacji o prawnikach wykonujących zawód stanowi Internet, gdyż większość kancelarii posiada strony internetowe, zawierające informacje m.in. o specjalizacji, zespole czy zakresie usług. Na etapie poszukiwań warto także zapytać rodzinę i znajomych czy korzystali z usług prawnika godnego polecenia. Również podczas pierwszego spotkania z wybranym przez nas prawnikiem warto zapytać o jego doświadczenie w prowadzeniu spraw podobnych da naszej.

Za największą przeszkodę w dostępie do usług prawniczych w Polsce uznaje się cenę ich świadczenia. Trudno ten aspekt jednoznacznie ocenić. Możliwość skorzystania z usług profesjonalisty zawsze będzie uzależniona jednocześnie od żądanej stawki, jak i indywidualnych możliwości szukającego pomocy.

Co jednak zrobić, gdy okaże się, że nie stać nas na skorzystanie z usług profesjonalnego prawnika? Czy jesteśmy skazani na brak pomocy prawnej?

Instytucje świadczące pomoc nieodpłatnie

Odpowiedź na powyższe pytanie jest na szczęście negatywna. Osoby niezamożne mogą zwrócić się o pomoc do coraz większej ilości podmiotów świadczących porady prawne nieodpłatnie. Tytułem przykładu warto wskazać Kliniki Prawa działające przy większości Wydziałów Prawa polskich uniwersytetów, w których studenci pod kierunkiem pracowników naukowych pomagają rozwiązać problemy z różnych dziedzin prawa, fundacje i stowarzyszeni skupiające profesjonalnych prawników pomagających nieodpłatnie.

Informacje o tego typu podmiotach oraz zasadach udzielania przez nie porad są powszechnie dostępne w Internecie. Często także informacje można znaleźć na tablicach ogłoszeń w parafiach lub urzędach gminy.

Warto również wskazać, że w postępowaniach toczących się przed sądami i to zarówno cywilnymi, karnymi, jak i administracyjnymi osoby niezamożne, w sytuacjach i na zasadach wskazanych w ustawach regulujących postępowania przed tymi sądami, mogą korzystać z pomocy tzw. adwokata lub radcy prawnego z urzędu.

Z uwagi na wstępny charakter tego artykułu warto jeszcze wskazać możliwość skorzystania z nieodpłatnej pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich, który jest konstytucyjnym organem ochrony praw i wolności człowieka i obywatela. Każdy zatem, czyje prawa lub wolności zostały naruszone np. przez działanie organów administracji, może zwrócić się o pomoc do Rzecznika. Dokładne informacje można znaleźć na stronie www.rpo.gov.pl

Warto również zajrzeć do przygotowanej przez zespół Rzecznika Praw Obywatelskich publikacji p.t. „Codziennik Prawny”. Jest to poradnik zawierający informacje, w formie pytań i odpowiedzi, o podstawowych regulacjach z wielu dziedzin prawa, jak również wzory pism oraz wyszukiwarkę punktów pomocy prawnej. „Codziennik Prawny” dostępny jest na stronie www.codziennikprawny.pl