Drawieński Park Narodowy

Podróże po Polsce -

Drawieński Park Narodowy został utworzony 1.05.1990 r. Zajmuje powierzchnię ponad 11 tys. ha, z czego pod ścisłą ochroną jest blisko 400 ha. Jest położony na pograniczu województw lubuskiego, zachodniopomorskiego i wielkopolskiego, na terenie Puszczy Drawskiej.

Dominującym elementem w krajobrazie DPN są lasy. Najbardziej typowe lasy dla Puszczy Drawskiej to buczyny. Najpiękniejsze i najlepiej zachowane rosną wzdłuż Drawy. Zabagnione miejsca zajmują olsy, a w dolinach rzek, na terenach regularnie zalewanych lub podmaczanych wodami rzecznymi rosną łęgi olszowe. Na torfowiskach występują bory i brzeziny bagienne. Wilgotne zagłębienia i brzegi torfowisk zajmują świerczyny. Przeważają jednak lasy sosnowe. Jest to wynik prowadzonej dawniej gospodarki leśnej, kiedy na siedliska lasów liściastych sadzono sosnę. W związku z tym w DPN prowadzi się tzw. przebudowę. Przy pomocy umiejętnego wycinania i posadzania przekształca się skład gatunkowy drzewostanów bliższy naturalnemu.

Ważnym elementem środowiska przyrodniczego Drawieńskiego Parku Narodowego są wody. DPN jest położony nad rzeką Drawą i jej dopływem – Płociczną. Poza nimi przez DPN przepływają: Słopnica, Korytnica, Runica, Cieszynka, Moczel, Sucha. W Parku jest 20 jezior, które są bardzo zróżnicowane pod względem charakteru ekologicznego. Występują tu jeziora dystroficzne charakteryzujące się dużą zawartością związków humusowych, zakwaszeniem wody, niedoborze tlenu i substancji pokarmowych, o ubogiej jakościowo florze i faunie, które to czynniki prowadzą do zarastania jezior i powstawania torfowisk.

Do tego typu należy Pięć Jeziorek Torfowych zwanych także Głodnymi Jeziorkami. Jeziora eutroficzne są bogate w substancje pokarmowe, mają bogatą florę i faunę. Rozkład nadmiaru substancji organicznej w tych jeziorach prowadzi do powstawania mułów, w konsekwencji zbiornik wypłyca się. Na terenie DPN do jezior eutroficznych należą: Ostrowiec, Płociczno, Sitno. Specyficznym elementem Drawieńskiego Parku Narodowego są wypływy wód podziemnych: źródła, wycieki i wysieki, a także rozwinięte na takich wyciekach źródliskowe torfowiska.

Unikatem pod względem hydrologicznym i ekologicznym jest jezioro Czarne. Wypełnia ono bezodpływowe zagłębienie terenu powstałe ok. 10 000 lat temu w wyniku wytopienia się bryły martwego lodu. Strome zbocza misy jeziornej i bardzo stromo opadające dno, charakterystyczny dla jezior ramieniowych szafirowy kolor wody decyduje o jego specyficzności. Jezioro słynie z bardzo czystej wody o uderzającej przeźroczystości (średnio 7m). Spora głębokość jeziora i jego położenie w dużym zagłębieniu terenu powodują, że jego wody nie są mieszane przez wiatr do dna. Zjawisko to, będące unikatem w Polsce, nazywane jest meromiksją. Warstwa żyznych wód poniżej 13 metrów głębokości od lat pozostaje tu stabilna.

Wody te, nie kontaktując się z powierzchnią jeziora, nie zawierają rozpuszczonego tlenu. Dlatego w głębinie jeziora nie żyją żadne zwierzęta. Na dnie występują beztlenowe bakterie Desulfovibrio Desulfuricans, produkujące siarkowodór nasycający wody głębinowe oraz purpurowe bakterie siarkowe Cromatium okenii, które utleniają siarkowodór do wolnej siarki. Wyższe warstwy wód są mieszane przez wiatry wiosną i jesienią – dlatego są natlenione. Mają one charakter mezotroficzny, żyje w nim rzadka w jeziorach pomorskich sieja. Osobliwością jeziora Czarnego jest również odpływ wód. Na południe od krańca jeziora znajduje się zasilane sączącym się z głównego akwenu strumieniem maleńkie oczko stanowiące ponor, czyli miejsce gdzie wody wsiąkają w ziemię, odpływając do głębszych warstw wodonośnych. Zaskakująca jest także dynamika wód jeziora, których poziom w ostatnich latach powoli, lecz stale wzrasta. Hydrolodzy i ekolodzy oceniają, że jezioro Czarne i związane z nim zjawiska stanowi unikat w skali Polski i kryje w sobie wiele tajemnic.

Na terenie DPN rośnie ponad 900 gatunków roślin. Niektóre z nich są bardzo cenne i unikatowe skali Polski i Europy, np. storczyk lipiennik Loesela, chamedafne północna, czy błotne fiołki. Również świat fauny DPN charakteryzuje się dużą różnorodnością. Szczególnie dotyczy to ryb. Ichtiofauna Drawy i Płócicznej nie została tak mocno zdegradowana jak w innych polskich rzekach. Gatunkami bardzo zagrożonymi i ginącymi są np. minoga rzeczna i strumieniowa, troć wędrowny. W DPN można spotkać ponad połowę występujących w Polsce gatunków ptaków. Do najcenniejszych należą: bocian czarny, tracz nurogęś, kania ruda, rybołów, puchacz.
Przez teren Drawieńskiego Parku Narodowego przebiegają liczne szlaki turystyczne (piesze, rowerowe, konne i wodne) oraz ścieżki dydaktyczne.

Atrakcje turystyczne DPN i okolic:

Rozproszone wśród lasów Puszczy Drawskiej dawne cmentarze, które są dowodem znacznie gęstszego niż obecnie zasiedlenia terenu. Niemal każda z osad miała własny cmentarz. Dla cmentarzy tego terenu charakterystyczne są nagrobki w kształcie ściętego pnia drzewa, symbolizujące ścięte drzewo życia. Mieszkańcy Puszczy byli tak bardzo związani z lasem, że potrafili tak odwzorować pień w kamieniu, że nieświadomy turysta nie zawsze rozpozna czy to prawdziwy pień.

Od XVII wieku istniały na tych terenach huty szkła. Były one zlokalizowane w Podszklu (niedaleko obecnego biwaku Kamienna), Łasku oraz u ujścia Cieszynki do Płocicznej. Obok XIX wiecznej huty w Podszklu funkcjonował port, do którego dowożono węgiel kamienny ze Śląska barkami spławianymi Odrą, Wartą i Notecią. Jego pozostałością jest odgałęziający się od Drawy kanał, który obecnie zarasta.

Już pięć lat po wybudowaniu pierwszej elektrowni wodnej na świecie, w 1896 r. podjęto pierwsze prace związane z budową siłowni na rzece Drawie. Przemysłową eksploatację elektrowni wodnej o mocy 0,96 MW datuje się na 1903 r. Początkowo prąd wykorzystywany był do produkcji karbidu, ale już na początku XX w. w miarę rozbudowywania sieci przesyłowych wytwarzany prąd pokrywał zapotrzebowanie na energię powiatu choszczeńskiego, strzeleckiego i myśliborskiego. W 1921 r. hydroelektrownia została podłączona do sieci ogólnokrajowej.

Do dzisiejszego dnia w elektrowni znajdują się dwa hydrozespoły z turbinami Francisa z 1893 i 1989 r. z firmy Escher Wyss ze Szwajcarii, generatory produkcji AEG z Berlina oraz regulatory systemu Voitha. Bardzo ciekawa jest również zabytkowa suwnica z 1909 r. Warto zwrócić uwagę na dwa jazy robocze doprowadzające wodę do turbin, trójkomorowy jaz jałowy, umiejscowioną na prawym ramieniu 21-komorową przepławkę dla ryb oraz nie wykorzystywaną już dziś pochylnie dla tratew. Obecnie funkcjonująca Elektrownia wodna „Kamienna” prezentuje w dobrym stanie swoje wybitne walory historyczno-techniczne.

Przez wschodnią część DPN przebiega linia Wału Pomorskiego – niemieckiego pasa umocnień ciągnącego się wzdłuż ówczesnej granicy Rzeszy z Polską. Powstał on w latach 1935-38. Na umocnienie Wału składają się obiekty fortyfikacyjne: schrony, zapory pancerne, wieże obserwacyjne, umocnienia polowe (wały przeciwczołgowe i skarpy przeciwpancerne). Największa koncentracja umocnień występuje w okolicach Starego Osieczna, a także Rybakówki, Jeziora Ostrowskiego, Pustelni i parkingu Drewniany Kamień.

Około 1820 roku z inicjatywy Fryderyka von Sydow powstał Kanał Sicieński. Miał on około 22 km długości. Jego celem było nawadnianie łąk w okolicach Miradza i Głuska. Był również wykorzystywany do alimentacji w wodę stawów rybnych koło Rybakówki. Dla prowadzenia wód system wykorzystywał spadek terenu. Podczas działań wojennych zniszczona została warstwa izolacyjna wykonana z gliny. Kanału nie udało się naprawić. Dziś stanowi zabytek hydrotechniki.

Największym miastem regionu jest Drawno. Warto je zobaczyć ze względu na liczne zabytki architektury (pozostałości po zamku Wedłów, kościół z XV w., domy ryglowe) oraz studnie artezyjskie, z których stale, pod wpływem ciśnienia, wypływa woda. Również liczne tutejsze wsie są warte odwiedzenia ze względu na swą długą i ciekawą historie, nierzadko oryginalne zabytki. Podczas potopu szwedzkiego, w 1655 r. przez wieś Braminie przejeżdżał król szwedzki Karol Gustaw, kierując się do okupowanej przez swoje wojska Polski. W XIX w. wsie Głosko, Sitnica i Węgornia stanowiły ważną część majątku Fryderyka von Sydow. Słynęły wtedy z hodowli bydła i owiec, produkcji serów, browaru, cegielni i młynów. Do dziś można obejrzeć pozostałości tych majątków. W okolicy wsi Moczele znajdują się najstarsze ślady człowieka z obszaru Puszczy Drawskiej, datowane na schyłek paleolitu (ok. 9 tys. lat temu).

M.F.

  • 1. i 2. Rzeka Drawa
  • 3. Rzeka Drawa, widok na skarpę w okolicy wsi Mostniki
  • 4. Rzeka Drawa widziana z drogi w okolicy wsi Mostniki
  • 5. Jezioro Grażyna
  • 6. Jezioro Czarne
  • 7. Jezioro Czarne – widok dna
  • 8. Tragankowe Urwisko
  • 9. Rzeka Korytnica
  • 10. Rzeka Słopica
  • 11 i 12. Ważki