Antropologiczne podstawy równości kobiet i mężczyzn
Refleksja na temat człowieka jest stałym zadaniem wiedzy. Na pytanie kim jest człowiek, odpowiada się w różny sposób: system odruchów, mechanizm instynktów, zwierzę na dwóch nogach...
Według definicji klasycznej (autorstwa Arystotelesa), człowiek jest zoon politikon, „zwierzęciem rozumnym”. Definicja ta została przejęta przez średniowieczną tradycję filozoficzną i przeszła – pomimo pewnych krytyk – do myśli współczesnej. Trafnie ukazuje podwójny skład bytu ludzkiego, oba elementy tworzące go: cielesny i duchowy, tworzące całkowitą i kompletną jedność. Jednak nie pasuje używać tej definicji w naszych czasach, ponieważ może prowadzić do błędów: człowiek nie jest zwierzęciem, nawet bardzo wzniosłym, a rzeczywistość człowieka jest za bardzo złożona, aby ją zamknąć w tak ubogiej definicji.
Człowiek posiada godność osoby: nie jest tylko czymś, ale kimś. Jest zdolny poznawać i kochać. Ma głębokie możliwości rozumienia, wolności i kreatywności.
Cała egzystencja człowieka jest egzystencją w ciele. Każdy człowiek jest oryginalny i jedyny. W każdych narodzinach zaczyna się w świecie coś szczególnie nowego. Nikt nie wie, jak będzie się rozwijać, do czego dojdzie, do czego użyje swoich możliwości. Jest właściwa dla człowieka pewna auto teleologia: człowiek nie tylko jest obdarzony zdolnością wyznaczenia sobie celu, lecz także on sam jest w pewien sposób swoim własnym celem: jest powołany do samorealizacji. Dąży do rozwoju własnych talentów oraz do dojrzałości całej swojej osobowości. Może dojść do zrobienia ze swoim życiem, z sobą, czegoś rzeczywiście wielkiego. Można oczekiwać od niego rzeczy niesłychanych, nieoczekiwanych.
Człowiek nie żyje sam. Jego wielkość jest też widoczna w relacjach z innymi. Tylko w tym kontekście można człowieka poznać w pełni. Można nawet powiedzieć, że jego najgłębsza samorealizacja polega na tym, aby pomagać innym być sobą. Relacje międzyludzkie są wpisane w byt człowieka. To dzięki nim człowiek rozwija się jako człowiek.
Osoba ludzka jest bytem sama w sobie oraz bytem z innymi i dla innych. Tylko w relacji z inną osobą jest zdolna poznać samą siebie i znaleźć pełną realizację swojej osobowości. Należy do jej wewnętrznej struktury żyć w relacji. Przyjaźń, miłość, troska o innych, udział w losach innych, nie są czymś przypadkowym, dekoracyjnym, a ostatecznie zbędnym dla osoby ludzkiej, lecz czymś absolutnie niezbędnym dla dojrzałości i szczęścia.
Jeżeli ktoś nie jest zdolny do relacji z innymi, jeśli nie może nawiązać i utrzymać przyjaźni, cierpi na poważny brak i należy poszukać przyczyny, którą może być choroba o charakterze cielesnym, psychicznym lub duchowym.
W takim samym stopniu, w jakim osoba uważa się za cel i dąży do rozwoju własnej osobowości, w takim rzeczywiście dochodzi do zrealizowania się tylko wtedy, gdy jest „darem” dla drugiej osoby. Naturalnie odnosi się tutaj do oddania odpowiedzialnego i rozsądnego. Oddanie nie powinno być nigdy źle zinterpretowane, jakby chodziło o oddanie się do dyspozycji drugiego, aby być środkiem dla osiągnięcia przez niego celu. Człowiek nigdy nie powinien pojmować ani innych, ani siebie jako środka, lecz jako cel sam w sobie.
Osoba ludzka jest powołana do życia w komunii z innymi i dla innych. Autentyczna komunia jest bezinteresowna; nie ma innego celu niż druga osoba jako taka. Jest akcją i reakcją, zarazem wezwaniem i odpowiedzią. Polega na dawaniu i przyjmowaniu, gdyż otrzymując ubogaca się, wzmacnia i również uszczęśliwia drugiego, ponieważ zdolność przyjmowania jest sama w sobie jednym z największych darów, jaki można komuś ofiarować. Zdolność przyjmowania zakłada postawę aktywną, jednak chodzi o czynność akceptowania, brania do siebie, co służy pogłębieniu działań tego drugiego. Jednak można w pełni zrozumieć zdolność przyjmowania, tylko uznając w niej szczególną formę aktywności, wyrazu, kreatywności.
Osoba stanowi jakby „granicę” pomiędzy światem materialnym a duchowym. Żyje w czasie i oddycha wiecznością; należy do świata widzialnego, a jednocześnie wykracza poza niego.
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- …
- następna ›
- ostatnia »
